PROJEKTY
Auschwitz Memento
nieobojetni baner
niezlomni baner
podroze-z-pileckim
cena-wolnosci-baner
lustro
glosy-z-auschwitz
sosienki
ucieczka-z-auschwitz
projekt pilecki wspomoz

pogiewontem logo
piasnica logo
siostrzyczka logo
listonosz logo

 

 

Vinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.xVinaora Nivo Slider 3.x
Zapomniani bohaterowie wychodzą z cienia
Europa nie może nie wiedzieć, Polska musi pamiętać
Opowieść o wyborach dokonywanych przez człowieka w obliczu ważnych wydarzeń historycznych
Film dokumentalny opowiadający o zapomnianej zbrodni w Lasach Piaśnickich
Film dokumentalny opowiadający o losach mieszkańców Oświęcimia i okolic w czasie niemieckiej okupacji
Historia niezwykłej przyjaźni Polki i Żydówki, która nawiązała się, gdy jako dzieci były więźniarkami KL Auschwitz

Niezwykłe znalezisko na terenie Oświęcimia

  

netflix Losers S1 1Dzięki uprzejmości Józefa Jaskółki oraz Bartłomieja Jaskółki do Stowarzyszenia Auschwitz Memento trafiły niezwykłe dokumenty, które odnaleziono po 74 latach w jednej ze skrytek w rodzinnym domu Stupków przy ulicy Młyńskiej w Oświęcimiu. Poniżej publikujemy tekst Marcina Dziubka, historyka, autora m.in. monografii oddziału Armii Krajowej „Sosienki”, który działał w pobliżu niemieckiego obozu koncentracyjnego i zagłady KL Auschwitz, o tym niezwykłym znalezisku i o bohaterach spod Auschwitz.

Bogdan Wasztyl, przewodniczący Rady Programowej Stowarzyszenia Auschwitz Memento

6 kwietnia 2019 roku w jednym z domów przy ul. Młyńskiej w Oświęcimiu, odnaleziono w trakcie prac remontowych amunicję pistoletową i granaty z okresu ostatniej wojny. Natrafiono również na plik dokumentów, które jak się okazało doskonale uzupełniają końcowy okres funkcjonowania struktur Armii Krajowej oraz rzucają światło na początki tzw. drugiej konspiracji.Dokumenty datowane od stycznia do października 1945 roku, to rozkazy Inspektoratu Bielskiego Armii Krajowej, odręcznie szkicowane mapki i rota przysięgi Armii Krajowej. Większość z nich podpisana została pseudonimem „Lach”. Kryje się za nim Stanisław Chybiński, posługujący się w konspiracji również pseudonimem „Karol”.

nico 1988 254 362

Stanisław Chybiński trafił do obozu Auschwitz w grudniu 1940 roku z więzienia w Tarnowie i oznaczony został numerem 6810. Był członkiem obozowego ruchu oporu, w siatce stworzonej przez Witolda Pileckiego. Pracując w różnych komandach więźniarskich, nawiązał kontakt z przyobozowym ruchem oporu. Po aresztowaniu przez gestapo łączniczki BCh Heleny Płotnickiej, w obawie przed dekonspiracją, wspólnie z Kazimierzem Jarzębowskim i Florianem Basińskim podjął decyzję o ucieczce. Stała się ona możliwa dzięki pomocy łączników AK oddziału „Sosienki” Heleny Stupki „Jadźki” i Zygmunta Urbańczyka „Zagłoby”. Chybiński pozostał w konspiracji przyobozowej i na podstawie ustnego polecenia por. Andrzeja Harata pełniącego wówczas obowiązki Inspektora AK w Bielsku, objął czasowo komendę nad obwodem oświęcimskim. Ostatecznie otrzymał nominację na zastępcę komendanta w Inspektoracie AK Bielsko. Był bardzo aktywny w terenie. Przebywał pod obozem w melinach oddziału partyzanckiego „Sosienki”, miał doskonałe rozeznanie w zmieniającej się dynamicznie sytuacji. Z ramienia Inspektoratu Bielskiego AK brał udział w konspiracyjnej naradzie z udziałem cichociemnego Stefana Jasieńskiego „Urbana”, który z polecenia Komendy Głównej miał ocenić możliwości zaatakowania kompleksu obozowego. To właśnie „Lach” anulował rozkaz komendanta Okręgu Śląskiego AK płk. Zygmunta Waltera – Janke z nominacją Józefa Cyrankiewicza na szefa struktur AK w obozowym ruchu oporu. Przy bierności ówczesnego Inspektora Antoniego Morawskiego, to Chybiński pełnił rzeczywiste dowództwo do końca wojny.

>

Po wkroczeniu Armii Czerwonej, objął kierownictwo w Inspektoracie Bielskim AK. Był to jednak czas niepewności, wyczekiwania oraz pewnego chaosu decyzyjnego. W Okręgu Śląskim zwlekano z rozwiązaniem struktur i ujawnieniem się wobec władzy ludowej.  Po wkroczeniu Armii Czerwonej, objął kierownictwo w Inspektoracie Bielskim AK. Był to jednak czas niepewności, wyczekiwania oraz pewnego chaosu decyzyjnego. W Okręgu Śląskim zwlekano z rozwiązaniem struktur i ujawnieniem się wobec władzy ludowej.  Chybiński przebywał wówczas jakiś czas w Oświęcimiu, w domu przy ul. Młyńskiej prowadząc działania wywiadowcze. Pomagali mu w tym dawni partyzanci „Sosienek” i „Garbnika” Marian Murzyn „Żbik” i Jerzy Ślosarczyk „Jeż”. Roman Wawrzonek „Świstak” tak wspominał ten czas:<Kontakt utrzymywałem głownie przez „Jeża” i „Żbika”. Spotykałem się z nimi  w Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego w Oświęcimiu w poniemieckim baraku budowlanym nad Sołą. Jakoś wówczas nie dostrzegaliśmy śmieszności sytuacji. Dzierżyński chyba w grobie się przewracał> Dom przy ul. Młyńskiej w Oświęcimiu należał przed wojną do rodziny Jana i Heleny Stupków.

Helena zaangażowana w działalność konspiracyjną ZWZ obwodu oświęcimskiego była koordynatorką wszelkich działań, powołanego w ramach organizacji Komitetu Pomocy Więźniom Obozu Koncentracyjnego Auschwitz. Organizowała leki, żywność, ubrania cywilne, pośredniczyła w kontaktach więźniów z rodzinami. Stupków wysiedlono jednak do pożydowskiego mieszkania w oświęcimskim rynku, a dom przejął szef krematoriów obozu Auschwitz-Birkenau SS-Hauptscharführer Otto Moll. Po wkroczeniu sowietów do Oświęcimia w styczniu 1945 roku, w domu na krótko mieszkał rosyjski generał, po czym Stupkowie mogli ostatecznie powrócić. Wówczas to na pewien czas ich lokatorem stał się Stanisław Chybiński, który w ramach odtwarzających się struktur AK prowadził działalność konspiracyjną. To zapewne on ukrył odnalezione dokumenty.  Wśród nich na szczególną uwagę zasługują dwa: rozkaz nr 2/45 datowany na dzień 16.01.1945’, a więc jeszcze przed formalnym rozwiązaniem AK i rozkaz nr 3/45 z 20.05.1945’. 

Pierwszy z dokumentów wydany został przez „Tkalnie” i podpisany przez „Tkacza” – takimi kryptonimami określano Inspektorat Bielski AK i osobę inspektora. Jeden z punktów tego rozkazu nosi wymowny tytuł: Wytyczne na czas sowieckiej okupacji. Możemy w nim przeczytać m.in. o potrzebie wzmożenia zasad konspiracji i bezwzględnego ich przestrzegania, nieujawniania się wobec Armii Czerwonej nawet w momencie ewentualnej walki z Niemcami. Żołnierze AK w ostatnich dniach hitlerowskiej okupacji mieli przeciwstawiać się próbom ewakuacji Polaków przez władze niemieckie, zdobywać broń na wycofujących się oddziałach Wehrmachtu, zabezpieczać ją przed zniszczeniem i melinować oraz prowadzić działalność wywiadowczą w stosunku do nowo instalowanej władzy. Akowcy mieli wziąć masowy udział m.in. w akcji obsadzania urzędów i stanowisk przez władze komunistyczne dla zapewnienia sobie wpływów, prowadzić bierny opór wobec zarządzeń rządu lubelskiego, legalizować osoby zdekonspirowane i ukrywające się. Dokument z maja 1945 roku obrazuje z kolei wielką determinację, mającą na celu odtworzenie dawnych struktur obwodu oświęcimskiego i bielskiego Armii Krajowej. W rozkazie tym Chybiński oprócz nakreślenia konkretnych instrukcji co do działań konspiracyjnych w nowych warunkach, zwrócił się również do żołnierzy<Apeluję do wszystkich żołnierzy by nie zapomnieli kim są, że pełnią szczytną służbę w szeregach broniących honoru i całości granic Najjaśniejszej Rzeczpospolitej Polskiej. „Tak nam dopomóż Bóg i Syna jego męka” – przysięgaliśmy ongiś. Widzimy to na przykładzie co dzieje się dziś. Część skomunizowanego wojska, w oparciu o siły bolszewickie szerzy gwałt szeroko krzycząc na świat, że walczą w imię demokracji, przynosząc nowe formy ustroju, nowe życie, odrodzenie się ducha sprawiedliwości, prawa i Bóg wie czego jeszcze, a w zaślepieniu swym i w imię tych idei stosują mieszane metody gestapowsko-enkawudowskie.>         

Poakowska konspiracja kontynuowała tradycje wojennej walki o suwerenny byt ojczyzny, a wielu dawnych żołnierzy spod znaku Polski Walczącej uznało, że pozostając w leśnych oddziałach partyzanckich najlepiej przysłużą się sprawie. Miano „bandytów”, które nadali im kiedyś hitlerowcy, równie chętnie podchwycili przedstawiciele nowej władzy. „Niezłomni” byli cierniem, tkwiącym w świadomości komunistycznych dygnitarzy i dowodem na wysoki poziom świadomości narodowej Polaków, która jak się okazało, miała z biegiem czasu stać się propagandową papką, dopasowaną do  wzorca świadomego obywatela socjalistycznej ojczyzny.    


Marcin Dziubek

 

Wspomóż Nas

Nasza działalność opiera się o wolontariat i darowizny osób fizycznych.

W tym momencie zbieramy środki finansowe na:

  • powstanie objazdowej wystawy "Niezłomni spod Auschwitz",
  • wydanie książki o bohaterskich żołnierzach oddziału AK "Sosienki", którzy zorganizowali najwięcej ucieczek z niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz.

Jeśli popierasz cele Stowarzyszenia Auschwitz Memento wesprzyj nas darowizną poprzez system PayPal. Kliknięcie w powyższy obrazek przeniesie Cię na strony PayPal gdzie można przekazać darowiznę.

Można także wesprzeć Stowarzyszenie poprzez wpłaty na konto bankowe:

Bank Spółdzielczy w Andrychowie O/ Oświęcim
58 8110 1023 2003 0300 3381 0001 z dopiskiem “Darowizna na cele statutowe” w tytule przelewu a także podaniem adresu mailowego i krótkimi danymi osobowymi, które umożliwią podziękowanie za pomoc w realizacji projektu.

Dziękujemy!

Partnerzy
wejherowo gdynia udskior
fio marszalek malopolski 2 mhp
Wszelkie prawa zastrzeżone.
Wtórna publikacja lub rozpowszechnianie treści publikowanych przez Stowarzyszenie
bez uprzedniej pisemnej zgody Zarządu Stowarzyszenia zabronione.