Konferencja naukowa w MDSM

10 styczeń 2012

20 stycznia 2012 roku w Międzynarodowym Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu odbędzie się konferencja naukowa pt. "Czy lekcja z Wannsee została odrobiona?". Okazją ku temu jest 70 rocznica jednego z najhaniebniejszych epizodów II Wojny Światowej, złowrogiej konferencji podczas której podjęto decyzję o "ostatecznym rozwiązaniu kwestii żydowskiej".

Wśród organizatorów spotkania jest Koło Naukowe Myśli Społeczno - Politycznej działające przy Państwowej Wyższej Szkole Zawodowej im. Rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu, którego opiekunem jest Zbigniew Klima, członek stowarzyszenia Auschwitz Memento. 

Poniżej prezentujemy myśl przewodnią oraz program konferencji.

Myśl przewodnia konferencji

Miejsce konferencji nie jest przypadkowe – Oświęcim to miasto-symbol, w którym  cywilizowany świat podeptał prawa człowieka – niezbywalny fundament praw wypływający  z godności człowieka. To tutaj naziści realizowali postanowienia, które zapadły 70 lat temu na konferencji w Wannsee koło Berlina. Wtedy podjęto decyzję o tym, kto ma prawo żyć, a  komu należy tego prawa odmówić. Dzisiaj, w okrągłą rocznicę tamtych wydarzeń pragniemy  zastanowić się nad przestrzeganiem praw człowieka we współczesnym świecie. Ile razy
wydarzyły się po II wojnie światowej podobne konferencje, jak ta w Wannsee. 

Istotną inspirację dla oświęcimskiej konferencji stanowi nauczanie Jana Pawła II  nazywanego „papieżem praw ludzkich”, który wskazywał, że idea praw człowieka jest  fundamentem cywilizacji rozwijającej się w poszanowaniu człowieczeństwa. Jan Paweł II  powiedział: „Czyż ktoś na świecie może się jeszcze dziwić, że papież, który tu, na tej ziemi  urodził się i wychował, papież, który przyszedł na Stolicę Piotrową z Krakowa, z tej  archidiecezji, na terenie której znajduje się obóz oświęcimski, że ten papież pierwszą  encyklikę swego pontyfikatu zaczął od słów ‘Redemptor hominis’ - i że poświęcił ją w całości  sprawie człowieka, godności człowieka, zagrożeniom człowieka - prawom człowieka  wreszcie! Niezbywalnym prawom, które tak łatwo mogą być podeptane i unicestwione... przez człowieka! Wystarczy ubrać go w inny mundur, uzbroić w aparat przemocy, w środki zniszczenia, wystarczy narzucić mu ideologię, w której prawa człowieka są podporządkowane wymogom systemu... podporządkowane bezwzględnie, tak że faktycznie nie istnieją.”

Żadne myślenie o przyszłości nie może być oderwane od przeszłości. Częstokroć trudna przeszłość staje się impulsem do budowania lepszej przyszłości. Dlatego właśnie miejscem naszego spotkania i konferencji jest Oświęcim. 

Konferencja ma na celu pokazanie zrodzenia się idei praw człowieka w dobie Renesansu, a także zaprezentowanie genezy upadku praw człowieka, o której przesądzono na Konferencji w Wannsee. Konieczne jest zaprezentowanie motywów, ale i samego przebiegu konferencji, na której z 15 uczestników aż 8 osób miało tytuł naukowy doktora.

Jednocześnie na oświęcimskiej konferencji podjęta zostanie próba odpowiedzi na pytanie, jaką rolę współcześnie pełnią prawa człowieka, czy one rzeczywiście są przestrzegane. Istotne jest również pokazanie międzynarodowych organów, których celem jest nadzorowanie przestrzegania praw człowieka. Ukazana zostanie także różnica między Zachodnim a islamskim podejściem do istoty praw człowieka.

Program konferencji:

Część wstępna:

9.30 – Złożenie kwiatów pod Ścianą Śmierci na dziedzińcu bloku 11 w dawnym obozie macierzystym (KL Auschwitz I)

10.00 – Powitanie uczestników – Sala Tadeusza Szymańskiego/MDSM

10.00 – 10.20 dr Alicja Bartuś – Powstanie MDSM jako przykład budowania pojednania

10.20 – 10.40 prof. dr hab. Andrzej Zoll – Słowo wstępne

Część historyczna:

10.45 – 11.00 Idea praw człowieka wypływająca z niezbywalnej godności. Protoplaści idei praw człowieka w Polsce (Paweł Włodkowic, Stanisław ze Skalbmierza), przesłanie Jana Pawła II podczas jego pielgrzymki do Polski w 1979 r. (15 minut – Marcin Galent, TBSP UJ)

11.00 – 11.20 „Preludium” do Konferencji w Wannsee – ustawy norymberskie z 1935 r.
Ich ogólny zarys, w szczególności nacisk na przedstawienie podeptania praw człowieka w
Ustawie o obywatelstwie Rzeszy i Ustawie o ochronie krwi niemieckiej i niemieckiej czci.
(20 minut – Rafał Guzik, TBSP UJ)

11.20 – 11.40 Zarys konferencji w Wannsee - 20 stycznia 1942 roku w willi przy Großer Wannsee 56/58 w Berlinie zebrali się prominenci hitlerowskiej służby państwowej, którym przewodził Reinhard Heydrich. Tematem narady było praktyczne „rozwiązanie kwestii żydowskiej”, jak eufemistycznie określano planowane ludobójstwo. Postanowienia konferencji, uczestnicy konferencji (na 15 uczestników, aż 8 miało tytuł naukowy doktora). (20 minut – Rafał Graczyk, TBSP UJ)

11.40 – 12.00 Przerwa kawowa

12.00 – 12.15 Przedstawienie koncepcji skrajnego pozytywizmu w prawie i efekty, do których może to doprowadzić. (15 minut – Michał Kupczak, KNMSP PWSZ)

12.15 – 12.40 Działalność międzynarodowych organów ochrony praw człowieka po II wojnie światowej. Formuła Radbrucha. Odpowiedzialność za przeprowadzenie „ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej” procesy wybranych zbrodniarzy hitlerowskich (Goeth, Hoess). Rola Szymona Wiesenthala w ściganiu zbrodniarzy. (25 minut – Jarosław Jezierski, TBSP UJ)

12.40 – 13.00 Pytania i dyskusja

13.00 – 14.00 Przerwa obiadowa

Część współczesna:

14.00 – 14.20 Czy istnieje jeden model praw człowieka? Porównanie koncepcji zachodniej i „stosunek Islamu” do praw człowieka. (20 minut – Filip Lach, KNMSP PWSZ)

14.20 – 14.45 Czy nowe projekty ustawodawcze są zagrożeniem dla praw człowieka? Projekt nowej ustawy aborcyjnej i ustawy regulującej in vitro. Kiedy zaczyna się człowiek? (25 minut – Rafał Zwoliński, TBSP UJ)

14.45 – 15.05 Czy odejście od kar cielesnych w krajach kultury zachodniej jest przesądzone i ostateczne? Rozważania na temat kary chłosty. (20 minut – Kamil Mamak, TBSP UJ)

15.05 – 15.30 Czy lekcja z Auschwitz została odrobiona? Zarys przykładów współczesnych ludobójstw – Serbia, Rwanda, Kambodża. (25 minut – Mateusz Domiszewski, TBSP UJ)

15.30 – 16.00 Pytania i dyskusja

16.00 – Zakończenie konferencji

16.30 – Zwiedzanie Centrum Żydowskiego w Oświęcimiu, Pl. Ks. Jana Skarbka 5

Organizatorzy:

Fundacja na rzecz Międzynarodowego Domu Spotkań Młodzieży w Oświęcimiu

Sekcja Prawa Karnego Towarzystwa Biblioteki Słuchaczów Prawa UJ w Krakowie

Koło Naukowe Myśli Społeczno-Politycznej PWSZ w Oświęcimiu

Współpraca:

Centrum Żydowskie w Oświęcimiu