"Ja nie mogę zapomnieć, inni nie chcą pamiętać"
Józef Szajna, były więzień KL Auschwitz nr 18729
Projekt „AUSCHWITZ. MEMENTO – multimedialne archiwum” został zrealizowany dzięki wsparciu Funduszu Inicjatyw Obywatelskich (I etap) oraz projektu operacyjnego "Patriotyzm Jutra" i Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych (II etap). W ciągu półtora roku zarejestrowaliśmy na nośnikach cyfrowych 45 relacji byłych więźniów niemieckiego obozu KL Auschwitz-Birkenau. Obecnie prace nad projektem nadal są kontynuowane przez Stowarzyszenie Auschwitz Memento.
W archiwum zgromadziliśmy prawie 200 godzin nagrań filmowych i dźwiękowych, tysiąc stron relacji tekstowych oraz bogaty materiał ikonograficzny. Wszystkie relacje spełniają rygory wywiadu naukowego, ale pozostawialiśmy również świadkom miejsce na refleksje, wychodząc z założenia, że – być może – jest to ostatnia możliwość zapisania przez nich swoistego testamentu dziejowego dla przyszłych pokoleń.
Nagrania przechowywane są na profesjonalnych taśmach miniDV w formie nieskompresowanej, co umożliwia ich obróbkę i wykorzystanie w przyszłości przez filmowców i dokumentalistów. Skompresowane wersje relacji przechowujemy również na płytach DVD – daje to możliwość szybkiego i łatwego odnajdywania potrzebnych fragmentów, sprawia, że korzystanie z archiwum jest bardzo proste i nie wymaga specjalistycznego sprzętu. Ze zgromadzonych przez nas materiałów będą mogli korzystać naukowcy, studenci, publicyści, filmowcy oraz wszyscy zainteresowani tematyką nazistowskich obozów koncentracyjnych.
Równie istotnym efektem projektu jest portal AUSCHWITZ. MEMENTO przygotowany przede wszystkim z myślą o nauczycielach historii i wychowania o społeczeństwie oraz młodzieży szkolnej. Umieszczenie w jednym miejscu podstawowych informacji o KL Auschwitz i relacji świadków pozwoli nauczycielom wzbogacić i uatrakcyjnić lekcje historii lub wos poświęcone KL Auschwitz-Birkenau i martyrologii Polaków. Łatwy dostęp do materiałów źródłowych umieszczanych na tej stronie a także możliwość ściągnięcia fragmentów filmów i plików dźwiękowych (mp3) powinny wpłynąć na zwiększenie zainteresowania młodzieży tą nieodległą historią oraz pomóc w kształtowaniu postaw patriotycznych. Trudno przecenić też możliwość niemal bezpośredniego kontaktu z uczestnikami i świadkami historii. Na podstawie zgromadzonych materiałów chcemy w przyszłości przygotować 15-minutowe filmy edukacyjne, przetłumaczyć relacje świadków na języki obce oraz uruchomić moderowane forum dające możliwość dyskusji, wymiany informacji, refleksji na temat świata po Auschwitz.
Najpilniejszym jednak zadaniem – ze względu na bezlitośnie upływający czas – jest rejestrowanie kolejnych relacji świadków. Wierzymy, że dzięki naszej inicjatywie łatwiej będzie zwalczać rozpowszechniane na świecie kłamstwo oświęcimskie o „polskich obozach koncentracyjnych” czy „polskich obozach zagłady”. Polacy nie byli bowiem współsprawcami Holocaustu – byli pierwszymi ofiarami KL Auschwitz.
Bogdan Wasztyl, Gabriela Mruszczak
Koordynatorzy projektu AUSCHWITZ.MEMENTO
