Historie najbliższe - film dokumentalny pt. „LISTONOSZ”

03 listopad 2010

Prapremierowy pokaz filmu dokumentalnego „Listonosz”, opowiadającego o mieszkańcach Oświęcimia, którzy w czasie niemieckiej okupacji nieśli pomoc więźniom KL Auschwitz odbędzie się 5 listopada w Oświęcimskim Centrum Kultury.

Prapremierze towarzyszyć będzie konferencja dla nauczycieli z powiatów oświęcimskiego i wadowickiego „Rola historii mówionej w nauczaniu przedmiotu”, którą zorganizowały Stowarzyszenie Auschwitz Memento i Ośrodek Doskonalenia Nauczycieli w Oświęcimiu.

W grudniu film można będzie zobaczyć na antenie TVP Kraków, a w przyszłym roku w TVP Kultura i TVP Historia.

Bohaterem filmu jest Eugeniusz Daczyński, emerytowany listonosz. Gdy dowiaduje się, że w Oświęcimiu będzie kręcony film dokumentalny poświęcony tym, którzy żyli w cieniu niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz, postanawia raz jeszcze założyć strój pocztowca i roznieść listy z informacją o zbliżającej się premierze. Jako że sam przeżył wojnę, chciałby, aby pamięć o „małych bohaterach” nie przeminęła. Na swojej drodze zagląda do domów starych oświęcimian, którzy tak jak on, pomagali kiedyś ofiarom totalitaryzmu nazistowskiego. Oni z kolei opowiadają mu o swoich przeżyciach związanych z okupacją.

Daczyński udaje się również na teren byłego obozu zagłady Auschwitz, gdzie wspólnie z Tadeuszem Sobolewiczem, byłym więźniem KL Auschwitz nr 23053, wizytuje blok nr 10, w którym po wyzwoleniu mieścił się szpital PCK. Wspomina swoją obecność przy śmierci 8 wycieńczonych więźniów. – Nigdy się nie chwaliłem tym, że pomagałem. Jestem tylko pyłek marny. – mówi do byłego więźnia. – O, nie, ta pomoc była dla nas, tych po drugiej stronie drutów, bardzo ważna. Dzięki takim ludziom, jak pan, niektórym z nas udało się przeżyć – przenuje były więzień obozu.

Następnie Daczyński kieruje swe kroki na cmentarz żydowski. Tu pozostawia kopertę na jednym z nagrobków – symbolicznie, by zaprosić na film tych, którzy nie żyją, a byli jego przedwojennymi przyjaciółmi.

- Wybraliśmy konwencję dziania się, akcji – mówi Gabriela Mruszczak, autorka filmu. – Zrezygnowaliśmy z archiwaliów i typowo historycznej narracji. Pokazujemy naszych bohaterów takimi, jakimi dzisiaj są, jako zwykłych ludzi, o których przez lata było cicho, a którzy nigdy nie oczekiwali medali za to, że kiedyś z narażeniem życia pomagali innym.

- Wydobywamy emocje, bo uważamy, że tylko w ten sposób można dotrzeć do młodego widza – przekonuje Bogdan Wasztyl, współautor filmu. – Jedni z naszych bohaterów bardzo się bali konsekwencji, jakie groziły za pomoc więźniom obozu, inni takiego strachu nie odczuwali, ale wszystkich łączył szacunek dla drugiego człowieka. Chcemy zwrócić uwagę, że ci ludzie wciąż są naszymi sąsiadami. Może więc warto się zatrzymać i posłuchać ich opowieści.

W materiałach dla nauczycieli opracowanych przez pracowników Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli w Oświęcimiu znajdą się między innymi scenariusze lekcji przygotowane w oparciu o film „Listonosz” i relacje świadków historii zawarte na portalu www.auschwitzmemento.pl.

– Historia nie musi być nudna – przekonuje Paulina Wądrzyk, prezes Stowarzyszenia Auschwitz Memento. – Historia najbliższa potrafi być fascynująca, a wysłuchiwanie relacji świadków to niezwykła przygoda. Cieszę się, że w oświęcimskim Ośrodku Doskonalenia Nauczycieli znaleźliśmy znakomitych partnerów. Z życzliwością do naszego projektu odniósł się również Małopolski Kurator Oświaty.Wielką pomoc przy realizacji filmu okazały nam Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau oraz Poczta Polska S.A.

Półgodzinny dokument został zrealizowany przez Stowarzyszenie Auschwitz Memento ze środków Programu Operacyjnego Fundusz Inicjatyw Obywatelskich. Patronat nad tym przedsięwzięciem objęli Józef Kała, starosta oświęcimski i Aleksander Palczewski, Małopolski Kurator Oświaty.